Bolu Beyi tarafından yazıldı Kasım - 12 - 2016 1 Yorum

kitap-odeviİlk/ortaokul, üniversite, iş hayatı, günlük yaşam gibi birçok alanda özet çıkarmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Doküman özetleme, orijinal metnin çeşitli özelliklerini koruyarak, bir suret oluşturma olarak tanımlanabilir. Özet çıkarma, orijinal bir kaynağın gerekli görülen kısımlarını elde etmek için kullanılmaktadır. Özetler, özellikle araştırma makaleleri yazarken, alıntı yapmada oldukça faydalıdır. Bir dokümanın özeti, yazarın vurgulamak istediği ana fikri, yazarın amacını, dokümanın içeriğini kısaca ifade etmektedir.

Özet okumak isteyen bir kişi, dokümanın her bir detayı hakkında bilgi sahibi olmak istemeyecektir. Bu sebeple özet çıkarılırken önemli detaylar belirlenmelidir. Özet çıkarımı, kişinin orijinal dokümanı daha iyi kavramasını, dokümanı iyi bir şekilde analiz etmesini ve eleştirebilmesini sağlamaktadır.

Dokümanda bahsedilen hususların, kısa zamanda kavranması ve teknik bilgisi olmayan kişilerin dokümanın içeriğini anlayabilmesi amacıyla birçok alanda yönetici özetine ihtiyaç duyulmaktadır. Teknik raporlar, araştırma makaleleri, akademik çalışmalar, bilimsel raporlar, çevresel araştırmalar, sağlık risk değerlendirmeleri gibi alanlarda yönetici özetleri kullanılmaktadır.Dokümandan özet çıkarılması esnasında aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:

  • Doküman, konu anlaşılıncaya veya ana fikri elde edilinceye kadar okunmalıdır. Eğer okunan doküman çok uzunsa ve zaman kısıtlaması varsa, giriş bölümü okunmalı, geri kalan kısma göz gezdirilmeli ve alt başlıklara odaklanılmalıdır.
  • Özet kısa, öz, açık bir şekilde anlaşılabilir olmalıdır.
  • Gramer doğru kullanılmalı, imla ve noktalama işaretlerinin kullanımına dikkat edilmelidir.
  • Özet çıkaran kişi, kendi fikir, düşünce ve yargılamalarını özete katmamalı, objektif olmalıdır. Ayrıca özetleyen kişi, yazarın cümlelerini olduğu gibi yazmamalı, kendi cümleleriyle ifade etmelidir.
  • Dokümanın sunmuş olduğu tez, argümanlar ve bulgular belirlenmelidir.
  • Özeti çıkarılacak dokümanın, sadece ana konu ile ilişkili kısımlarına odaklanılmalıdır.
  • Kısa ve basit kelimeler kullanılmalı, yaygın olmayan kelimelerin kullanımından kaçınılmalıdır. Cümleler 25 kelimeden fazla olmamalıdır.
  • Özet içerisinde belli ifadelerin tekrarlanmasından kaçınılmalıdır.
  • İyi bir başlık seçilmeli, kısa ve basit tutulmalıdır.
  • Başlık ve başlık içerisindeki bölümde geçen kelimelere yoğunlaşılmalıdır.
  • Özet içerisinde sonuç ve önerilere yer verilmelidir.
  • Dokümanın özetinde, kaynak gösterilen makalenin yazarının adına yer verilmelidir.
  • Özeti çıkaracak kişi, kendi kelimelerini kullanmalıdır. Kullanılan kelimeler dikkatle seçilmeli, dokümanda yazılan cümlelerin yanlış anlaşılmasına sebebiyet verilmemelidir.Özet çıkarılırken bir akış diyagramı çizilmesi veya resimlerin kullanılması faydalı olabilmektedir.
  • Doküman okunurken, önemli yerlerin işaretlenmesi, altının çizilmesi veya başka bir yere not alınması faydalı olacaktır. Doküman okunduktan sonra sadece işaretlenen veya altı çizilen yerlerin tekrar okunması faydalı olacaktır.
  • Orijinal metni okurken, bilinmeyen kelimeler birine sorulmalı veya sözlük kullanılmalıdır. Özet çıkarma işlemi bittikten sonra da başkalarına okutulmalı geri dönüş alınmalıdır.
  • Özet çıkarıldıktan sonra orijinal metin ve özet, aradaki benzerlikleri görmek için karşılaştırılmalıdır.

Charles Bazelman, “The Informed Writer” adlı kitabında, 3 farklı özet çıkarma yönteminin olduğundan bahsetmiştir:

  • Seçim ve Silme: Özet çıkaran kişi en önemli detayları ve fikirleri ele almalı, önemsiz materyalleri göz ardı etmelidir. Önemli cümlelerin altı çizilmeli, yuvarlak içine alınmalı veya üzeri işaretlenmelidir. Önemsiz cümleler silinmeli veya üstü çizilmelidir.
  • Not Alma: Orijinal metnin her bir bölümündeki anahtar cümleleri not almak, tüm metindeki fikrin mantığını ve bölümler arasındaki ilişkileri ortaya çıkarmaktadır. Not alma tekniğiyle, paragraflar arasındaki ilişkileri görmek daha da kolaylaşmaktadır. Bu sayede üzerinde çalışılan paragrafın bir önceki ve bir sonraki paragraf ile ilişkisi, kısa ve öz cümleler ile daha da netleşmektedir.
  • Küçültme: Bu yöntem, not alma tekniğine benzemektedir. Not alma tekniğinde olduğu gibi ana fikir ve anahtar cümleler bir yere not alınır. Bununla beraber orijinal metin ile özet arasındaki orantı sabit tutulmaya çalışılır, paragraflar arası geçişlerin uyumlu olması sağlanır. Bu yöntemdeki maksat, büyük bir fotoğrafı küçülterek, tek bir bakışla fotoğrafı anlamayı sağlamaktır.

Bugüne kadar bir yorum yapıldı

  1. selçuk uçar dedi ki:

    Güzel bir yazı olmuş, tanıtım yazısı yazarken bile kullanılabilir.


Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.